گودالهای شهاب سنگی ایران (Iran's meteors Craters)

شهاب سنگ ها از اجرام آسمانی منطومه شمسی هستند که تقریبا هر روزه سیارات منظومه شمسی را مورد اصابت قرار می دهند. در گذشته های دور تعداد و بزرگی آنها بسیار بیشتر بوده و آثار برخورد آنها بر روی سطح ماه بدلیل نبودن فرسایش بوضوح قابل تشخیص است. بسیاری از دانشمندان اعتقاد دارند که منشا بسیاری از کانیها وحتی آب روی زمین از شهاب هایی بوده که روزگاری زمین را مورد اصابت قرار داده اند.

فرسایش مداوم خاک در زمین بسیاری از آثار برخوردهای شهاب سنگ ها به زمین را محو کرده است. با این وجود هنوز آثار شهاب سنگ های بزرگی که در سالهای اخیر با زمین برخورد کرده اند قابل مشاهده می باشند. اینجانب هنگامی که در سال ۱۹۹۶ از روی صحرای آریزونا با هواپیما عبور می کردم از یکی آز این گودال شهاب سنگ ها فیلم برداری کردم. بعد از آن مطالب زیادی راجع به همین گودال شهاب (آریزونا) خواندم که در آنها ادعا می شد که این گودال شهاب بزرگترین اثر شهاب سنگ قابل مشاهده در روی زمین است. بعد ها از روی کنجکاوی با گوگل ارث (google earth) به مشاهده سطح زمین پرداختم و با کمال تعجب نزدیک به ۵ گودال شهاب در هندوستان مشاهده کردم که همگی آنها از گودال آریزونا بزرگتر بوده و وضوح بیشتری نیز داشتند. همپنین به مشاهده کشورعزیزمان نیز پرداختم تا ببینم که آیا چنین گودالهایی در سطح ایران نیز مشاهده می شوند؟ خیلی زود نخستین آن را یافتم که در نزدیکی مس سرچشمه کرمان با نام قلعه حسنعلی بود که و به دلیل بزرگی در آن هنگام آنرا بعنوان دهانه یک آتشفشان خاموش علامت گذاری کرده بودند. قطر این گودال ۱۰ برابر گودال آریزونا بود. سپس با مشاهدات دیگرتعداد بیشتری را یافتم که در ادامه به معرفی موقعیت و اندازه آنها می پردازیم.

۱- گودال شهاب قلعه حسنعلی (Hasanali Fortier crater)

در موقعیت ۳۹۲۳/۲۹ درجه شمالی و ۵۶۲۳/۵۷ درجه شرقی

این گودال ۱۳۰۰ متر قطر و ۱۵۰ متر عمق دارد و شهاب سنگ بوجود آورنده آن قبل از رسیدن به زمین در اثر حرارت و انفجارات حاصل به چند قسمت تقسیم شده که ۱۱ تای آنها بقدری بزرگ بوده اند که چاله های بزرگی در شعاع ۵ کیلومتری اطراف گودال اصلی بوجود آورده اند که بزرگترین آن ۹۰۰ متر قطر دارد و دهانه ای مانند آتشفشان در مرکز آن مشاهده می شود. نامگذاری کوهی که این گودال در آن قرارداردیعنی قلعه حسنعلی با توجه به شکل این گودال که به قلعه تشبیه شده است انتخاب شده است.


۲- گودال شهاب بیرجند (Birjand crater)

در ۲۶ کیلومتری جنوب غربی بیرجند در موقعیت ۶۵۴۶/۳۲ درجه شمالی و ۰۷۸۳/۵۹ درجه شرقی

این گودال که مستطیلی شکل و به ابعاد ۱۴۰۰ در ۹۰۰ متر است بوضوح برخورد یک شهاب سنگ به زمین را به نمایش می گذارد. حرارت شهاب سنگ هنگام برخورد به زمین چنان زیاد بوده که گل ها را بصورت یک دیوار آجری پهن در اطراف خود مرتب کرده است بطوری که در نگاه اول این چاله مانند یک قلعه غول آسا با دیواری به ارتفاع ۹۰ و قطر ۷۰ متر بنظر می رسد. خاکها در دو طرف دیوار تل شده اند. خاکهای داخل چاله بدلیل محصور بودن از فرسایش مصون مانده و ارتفاع بیشتری دارند. با توجه به وجود روستایی نسبتا آباد در جنوب شرقی آن و زیبایی خاصی که این چاله دارد و نزدیکی به شهر بیرجند این چاله می تواند می تواند بصورت یک مرکز گردش گری منحصر بفرد در آید.


۳- گودال شهاب کویر (Kavir crater)

در ۶۲ کیلومتری غرب بیرجند و در موقعیت ۷۵۹۱/۳۲ درجه شمالی ۵۳۳۱/۵۸ درجه شرقی

در این مکان سه گودال وجود دارد که از تکه تکه شدن یک شهاب حاصل شده است که بدلیل بسیار قدیمی بودن در اثر فرسایش دیواره هایشان کوتاه شده است. گودال بزرگتر مستطیلی شکل به ابعاد ۱۴۰۰ در ۱۰۰۰ متر و گودال های کوچکتر دایره ای شکل با قطرهای ۸۵۰ و ۴۰۰ متر هستند.

۴- گودال شهاب عقله کوه (Aghle kuh crater)

در ۵۱ کیلومتری جنوب شرقی بیرجند و در موقعیت ۴۱۵۷/۳۲ درجه شمالی ۲۷۰۰/۵۹ درجه شرقی

در این مکان یک گودال با قطر ۱۳۵۰ متر وجود دارد که دیواره های آن با ناهمواریهای اطراف بسیار شباهت دارد و از اینرو ممکن است یک شکل طبیعی باشد و نه یک گودال شهاب سنگی.


۵- گودال شهاب نیارک(Niarak crater)

در ۲۶ کیلومتری جنوب منجبل و 60 کیلومتری غرب قزوین و در موقعیت ۵۱۲۴/۳۶ درجه شمالی ۴۲۵۰/۴۹ درجه شرقی

در این مکان یک گودال با قطرنزدیک به ۵۰۰۰ متر وجود دارد که بزرگترین گودال شهابی است که در ایران مشاهده کرده ام و در داخل آن روستای زیبای نیارک قرار دارد.


از پنج گودالی که نام بردیم گودالهای قلعه حسنعلی، بیرجند و نیارک به وضوح گودالهای شهاب سنگی هستند و دو تای دیگر نیاز به مطالعه میدانی دارند. بسیاری از نقاط دیگر را نیز میتوان یافت که شباهت به گودالهای شهاب سنگی دارند که کشف آنها را به شما واگذار می کنیم. در صورتیکه آنها را یافتید به ما اطلاع دهید تا با نام شما در همین مقاله ثبت شود.

رضا برنگی ۲۴/۲/۱۳۸۹


نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید