گردو چيني يا گردوي چيني

نويسنده پرويز كلانتري از فشندك

اين روزها همه جور محصولي از چين به بازارهاي ايران وارد مي شود ولي در اين مقاله فقط حرف درباره گردوي چيني است. 70 سال پيش در سال 1319 دانش آموز دبستاني بودم كه هر سال در اول مهرماه همين كه زنگ مدرسه به صدا درمي آمد، ما با لباس كازروني خاكستري و يقه سفيد به دبستان مي رفتيم كه مصادف مي شد با جشن مهرگان و دانش آموزان سراسر كشور به جشن درختكاري مي رفتند. كارواني از ما دانش آموزان، نهالي در دست مي گرفتيم و در حاشيه شهر درختي مي كاشتيم. اين رسم براي ما بچه ها سرشار از شادي بود. سال بعد يعني در شهريور 1320 كه مصادف شد با جنگ جهاني دوم متفقين ايران را اشغال كردند.

دوران سخت كمبود نان با خاطرات تلخ اشغال در حافظه همه بچه هاي آن دوران به جا مانده است. همه چيز از جمله جشن درختكاري در ماه مهر هم به فراموشي سپرده شد! در نوجواني با آغاز تعطيلي تابستاني مدرسه، معمولابيشتر خانواده هاي تهراني تابستان را به ييلاق مي رفتند مثل شميران، فرحزاد، امامزاده داود و... من كه اجدادم طالقاني بوده اند تابستان را همراه خانواده در طالقان مي گذرانديم. در پايان تابستان با دست هاي سياه از گردو به مدرسه بازمي گشتيم. طالقان در دامنه البرز ميانه سرزمين گردوهاي چندصدساله بود. سال گذشته چند تايي ميهمان ايراني مقيم خارج از كشور را براي گردش به طالقان بردم. در اطراف به باغستاني سر زديم با انواع درخت هاي ميوه از جمله درخت هاي گردو اما همگي خشك كه چشم اندازي ترسناك را از شاخه هاي خشك و تنه هاي سوخته درخت ها نشان مي دادند. اين باغ هاي خشك و سوخته سبب حيرت بازديدكنندگان ميهمان شده بود. علت آن را مي پرسيدند. گفتم: چند سالي است كه باغداران آن منطقه با قانوني روبرو شده اند كه به ناچار درخت هاي باغ شان را خشك مي كنند! گفته من كنجكاوي آنها را درباره قانوني كه سبب خشك شدن باغ مي شود برانگيخت! توضيح دادم: دولت براي حمايت و حراست از باغ و درخت و محيط زيست قانوني به اجرا گذاشته است كه باغ تبديل به ساختمان نشود. به نظر مي رسد اين قانون در نهايت حسن نيت براي مقابله با بساز و بفروش ها تدوين شده است. اما نتيجه اش اين است كه ارزش زمين باير براي خريد و فروش بالارفته و ارزش باغ پايين آمده و خريدار ندارد. در نتيجه صاحبان باغ به شيوه هاي گوناگون در كار خشك كردن باغ شان هستند. پاي درخت ها نفت مي ريزند و حتي با آتش سوزي سبب خشك شدن باغ مي شوند. براي توضيح بيشتر گفتم: صاحب يكي از اين باغ ها را مي شناسم كه چند سال پيش با سرمايه گذاري و جمع آوري بهترين نهال ميوه آن زمين باير را تبديل به باغ كرد. مثلااين باغ گردو كه با نهال بسيار خوب پرورش يافته بود حالابه آتش كشيده شده تا زودتر خشك شود. از سوي ديگر چين مصرف گردوي مورد نياز ايران را تامين كرده است.اما چيني ها اين همه گردو را از كجا آورده اند كه به سراسر جهان صادر كنند؟ حالابشنويد از سنت چيني ها درباره كشت نهال گردو. روستاييان چيني در مناطق كوهستاني در مهرماه كه مصادف مي شود با جشن مهرگان ما، براي درختكاري رسم شان اين است كه در يك بسيج عمومي در دامنه كوه ها، گردو را در ميان گلوله يي از گل مي گذارند و به سمت كوه پرتاب مي كنند. گردوي گل اندود در برخورد به كوه، گل چسبناكش به آن مي چسبد و چند درصدي از آن تبديل به درخت مي شود. به اين ترتيب همه ساله در ماه مهر ميليون ميليون گردو در دامنه هاي كوه مي رويد و تبديل به درخت گردو مي شود. اي كاش كودك من كه دانش آموز امروز است اين سنت مفيد را از چيني ها بياموزد تا در جشن درختكاري آن را با سرود و شادماني اجرا كند. باشد كه به جاي وارد كردن گردو از چين، فرهنگ و سنت توليد آن به ايران وارد شود.


به نقل از روزنامه اعتماد، شماره 2283 به تاريخ 20/7/90، صفحه 13 (جامعه)


نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید