لات نام دیگر طالقان

در جغرافیای ایران بزرگ حد اقل شش جا بنام طالقان خوانده می شده یا می شود. سه شهر یا قلعه در ماورالنهر یک روستا  در منطقه  اصفهان، یک روستا در 23 کیلومتری شهرستان شفت و طالقان فعلی در کوههای البرز. بعلاوه یک روستا بنام طالقان تپه در منطقه گنبد کاووس و جود دارد. ویژگی مشترک همه این محل ها قرار داشتن آنها در مسیر یک رودخانه بوده است که احتمالا نام طالقان نیز از آنجا منشعب شده است. حدیث معروف گنجهای طالقان از حضرت علی علیه السلام پس از فتح طالقان (در زمان خلیفه دوم یا سوم) در باره طالقان فعلی در ایران است زیرا در آن هنگام طالقان افغانستان فتح نشده بود و نقل قولهای بعدی به وضوح با  نام طالقان قزوین یا طالقان دیلم آنرا مورد تاکید قرار داده اند.

در خود طالقان نام لات نیز برای طالقان مورد استفاده قرار می گیرد و به طالقانی ها لاتی و زبان آنها که تاتی است زبان لاتی هم گفته می شود. کلمه لات به معنی ساحل رودخانه (River Bank) بکار می رود. این کلمه نه تنها در ایران بلکه در اروپا هم به همین معنی بکار می رفته است.  مثلا به زمینهای اطراف رود دانوب در مرکز اروپا لات گفته می شد و به مردم آن ناحیه لاتین و به زبان آنها هم زبان لاتین گفته می شود. در اینجا لازم است که یادی از دوست عزیزم آدریان استوشیا (Adrian Stocia) اهل رومانی (که اکنون در ناسا مشغول به کار است) و این مطلب را برایم نقل کرد بنمایم.

درفرهنگ دهخدا دو روستا با نام لات یکی در تنکابن مازندران و دیگری در  خمام گیلان ذکر شده است که به احتمال زیاد از همین معنی اقتباس شده است. در فرهنگ معین لات  "گل نرم وبدون شن و ماسه که آنرا سیل یا رودخانه آورد" معنی شده است که احتمالا یک معنی فرعی ناشی از معنی اصلی است.

 

رضا برنگی


نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید